Røter

7 punkt · om lag 15 minutt lesing

Røter-musikk, eller «roots music», refererer til musikalske sjangrar som uttrykkjer ein spesiell kulturarv frå USA. Desse sjangrane har eit grunnleggjande forhold til folks liv, erfaringar og historie. Rytmisk musikk, som stammar frå afrikanske rytmar, er grunnlaget for mange av desse sjangrane. Bluegrass speler på tradisjonell folkemusikk og er prega av akustiske strenginstrument og vokalharmoni. Blues, som oppstod blant afroamerikanarar i det sørlege USA, uttrykkjer ofte sterke kjensler gjennom dei karakteristiske repetisjonane sine og samtale-svar-mønster. Countrymusikk, som stammar frå dei amerikanske sørstatane, har røtene sine i folke- og bluegrassmusikk, og er prega av fokuset på forteljingane i kvardagslivet. Soul, ein fusjon av R&B og gospel, er kjend for den kjenslemessige intensiteten sin og uttrykk for det afroamerikanske livet.

Start med punkt 1

Punkt 1 · Røter

Den musikalske arven frå Afrika

Les for meg · Den musikalske arven frå Afrika

3 min lesing Kort oppsummert Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Forklare korleis afrikansk musikk har påverka utviklinga av ulike musikkstilar i Amerika, med vekt på betydninga av «blå tonar» og «synkope» i musikktradisjonane som oppstod blant slavar.

1.1Musikk gjennom slavehandelen

Den afrikanske musikken kom til Amerika gjennom . Mange menneske vart tekne frå heimane sine i Afrika og sende over havet for å jobbe som slavar. Livet deira var veldig vanskeleg, men ein av dei måtane dei klarte å halde ut på, var gjennom song og musikk. Dei song ofte medan dei jobba på jordene eller i husa til dei som eigde dei. Songen hjelpte dei med å kjenne seg betre, og gjorde jobben litt lettare. Over tid laga dei sin eigen spesielle måte å syngje på. Dette var starten på ein ny type songtradisjon, som var ei blanding av det dei hugsa frå Afrika, og det nye livet deira i Amerika.

**Figur 1.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

1.2Rytmar utan trommer

Men dei som eigde slavane var redde. Dei var redde for at slavane skulle bruke trommer og andre rytmeinstrument for å snakke saman og planleggje å gjere . Så slavane fekk ofte ikkje lov til å bruke slike instrument. Likevel klarte dei å lage rytmar på andre måtar, til dømes ved å klappe hender eller trampe føter.

**Figur 1.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

1.3Blå tonar og synkope

Den afrikanske musikken hadde ein spesiell måte å lage tonar og rytmar på. Ein av dei tinga som var spesielle, var noko som blir kalla «». Dette er tonar som ikkje er heilt høge eller heilt låge, men ein plass i midten. Når du høyrer på musikk som blues eller jazz, vil du ofte høyre desse «blå tonane».

Ein annan viktig del av afrikansk musikk er noko som heiter «». Dette er ein spesiell måte å spele rytmar på som høyrest litt uventa ut. Tenk deg at du klappar takta til ein song, og så plutseleg klappar du litt før eller litt etter dei andre. Det er slik synkope høyrest ut. Du kan høyre synkope i mange ulike typar musikk, som funk, jazz og latinamerikansk musikk.

Musikk frå Afrika har hatt stor innverknad på musikk i mange land, og har hjelpt til med å lage mange av dei musikktypane vi liker i dag.

**Figur 1.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Afroamerikansk musikk

«African American Music: From Spirituals to Jazz and the Blues» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 5

Afrikansk musikk til Amerika

Slavehandelen førte til at afrikansk musikk vart introdusert til Amerika.
Slavane song under arbeid, noko som letta arbeidsbyrda og bygde fellesskap.
Ein ny songtradisjon utvikla seg som ei blanding av afrikansk arv og amerikansk påverknad.

Neste: Avgrensingar på rytmisk utfalding

Oppgåver · Punkt 1

Diskuter i gruppa

1.1Korleis kom afrikansk musikk til Amerika?

1.2Kva rolle spela song og musikk i livet til slavane?

1.3Kvifor var dei som eigde slavane redde for at dei skulle bruke trommer og andre rytmeinstrument?

1.4Korleis klarte slavane å lage rytmar utan trommer?

1.5Kva er «blå tonar», og korleis kan ein høyre dei i moderne musikk?

1.6Kva er «synkope», og i kva slags musikk kan ein høyre dette rytmemønsteret?

1.7Korleis har afrikansk musikk påverka musikk i andre delar av verda?

1.8Kan du gi døme på musikkstilar som har vorte påverka av afrikanske musikktradisjonar?

1.9Kva meiner vi med at «blå tonar» ikkje er heilt høge eller heilt låge?

1.10Kvifor var song og musikk viktige for slavane medan dei jobba?

Ferdig med punkt 1NesteArbeidssongen

Punkt 2 · Røter

Arbeidssongen

Les for meg · Arbeidssongen

2 min lesing Kort oppsummert Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Forklare kva arbeidssongar er, beskrive deira kulturelle og historiske bakgrunn, og identifisere sentrale kjenneteikn som «call and response», pentaton skala og rytmisk preg.

2.1Songar frå slavetida

Ein er eit musikalsk uttrykk som vart utvikla av slavane i USA under harde arbeidsvilkår. Dette er melodiar som gav energi, trøyst og samhald i ei elles krevjande tid. Arbeidssongane er ikkje berre musikk, men også eit uttrykk for kulturen, livet og samfunnet der dei vart skapte.

**Figur 2.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

2.2Call and response

Arbeidssongane hadde ofte «» som prinsipp, eit element henta frå afrikanske musikktradisjonar. Det innebar at ein forsongar, også kjend som ein «», song eller ropte ut ei linje eller eit vers, og dei andre arbeidarane svarte i kor. Dette skapte eit slags samspel som styrkte samhaldet og fellesskapet blant arbeidarane. Det gav også ein rytme som hjelpte dei å halde takta i arbeidet.

**Figur 2.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

2.3Kjenneteikn

Kjenneteikn ved arbeidssongane er mange, men det er nokre som er spesielt framtredande. Dei brukar ofte , som vil seie ein musikkskala med fem tonar. Dette er ein skala som er mykje brukt i blant anna folkemusikk og blues i dag. Arbeidssongane har ofte eit rytmisk preg, som passar til det fysiske arbeidet dei vart brukte til.

Eit anna viktig kjenneteikn ved arbeidssongane er at dei uttrykkjer ein lengsel. Dette kan vere lengselen etter fridom, etter heimlandet dei vart tvungne til å reise ifrå, eller etter ei betre framtid. I tillegg er mange arbeidssongar (litt triste). Dette er forståeleg gitt dei vanskelege levevilkåra dei levde under.

Songane er ofte korte, og dette kan ha samanheng med at dei vart sunge i arbeidet. Dei korte strofene gjer det lettare å repetere songen, og dei enkle melodiane gjer det lettare for alle å vere med. Sjølv om songane er korte, er dei fulle av innhald, og gir eit djupt innblikk i livet og kulturen til dei som skapte og framførte dei.

Lyttepensum

Arbeidssong

Kjelde: YouTube

0:00

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Arbeidssong på bomullsåkeren

«12 years a slave cotton field song» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 3

Arbeidssongar

Utvikla hovudsakleg av slavar under harde arbeidsforhold.
Brukte som eit middel for energi, trøyst og fellesskapsbygging.

Neste: «Call and response»-prinsippet

Oppgåver · Punkt 2

Diskuter i gruppa

2.1Kva er ein arbeidssong, og korleis vart dei utvikla?

2.2Korleis brukte slavane arbeidssongane for å lindre arbeidskvardagen sin?

2.3Kva er «call and response»-prinsippet, og korleis fungerer det i arbeidssongane?

2.4Kva er ein pentaton skala, og kvifor er denne skalaen viktig i arbeidssongane?

2.5Korleis hjelper rytmen i arbeidssongane arbeidarane under arbeidet?

2.6Kva type lengsel uttrykkjer arbeidssongane, og kvifor er dette eit viktig kjenneteikn?

2.7Kvifor trur du mange arbeidssongar er melankolske?

2.8Korleis kan dei korte strofene i arbeidssongane ha gjort dei enklare å synge under arbeid?

2.9Kva kan vi lære om historia og kulturen til slavane gjennom arbeidssongane deira?

2.10Korleis viser arbeidssongane styrken og håpet til dei som song dei, trass i dei krevjande omstenda dei levde under?

Ferdig med punkt 2NesteGospel og negro spirituals

Punkt 3 · Røter

Gospel og negro spirituals

Les for meg · Gospel og negro spirituals

2 min lesing Kort oppsummert Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Forklare forskjellane mellom gospel og «negro spiritual», inkludert deira historiske utvikling, karakteristikkar, og betydning i afroamerikansk kultur.
2Beskrive korleis desse musikkformene har påverka andre musikksjangrar og identifisere sentrale element som «call and response»-metoden.

3.1Gospel

er ein musikalsk sjanger som utvikla seg i det 19. og tidlege 20. hundreår i dei «svarte» kyrkjene i USA. Det er ein type religiøs musikk som kjem frå den kristne trua, og som er prega av livlege melodiar og sterke emosjonelle tekstar. I gospelmusikken er det vanleg å finne eit sterkt engasjement og ei djup tru på Gud sitt nærvær og makt.

**Figur 3.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

3.2Negro spirituals

På den andre sida er «» eldre religiøse songar som utvikla seg blant afrikanske slavar i USA på 1700- og 1800-talet. Desse songane er prega av djup sorg, lengsel etter fridom og ei sterk åndeleg tru. Dei vart ofte sunge i arbeid, som ein måte å uttrykkje sine kjensler og håp på i ei tid der slavane ikkje hadde makt over sitt eige liv.

**Figur 3.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

3.3Ein eigen identitet

I utgangspunktet var gospelmusikken i stor grad påverka av «kvite» , men etter kvart som dei «svarte» kyrkjene tok over, byrja han å utvikle sin eigen identitet. Denne nye gospelmusikken var prega av ein rik kortradisjon, der kor og solistar ofte deltok saman. I tillegg til korsong vart ein viktig del av gospelmusikken, med pianoet som det vanlegaste instrumentet som spelte til.

Eit anna sentralt prinsipp i både gospel og «negro spiritual» er «call and response»-metoden. Dette er ein tradisjonell afrikansk musikkform som vart bevart i afroamerikansk musikk og arbeidssongane. Gospel og «negro spiritual» er begge kraftfulle uttrykk for afroamerikansk kultur og historie. Dei har begge spelt ei viktig rolle i å forme den amerikanske musikkscena, og held fram med å påverke mange sjangrar i dag.

**Figur 3.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

Lyttepensum

Negro Spirituals

Kjelde: YouTube

0:00

Lyttepensum

Gospel

Kjelde: YouTube

0:00

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 3

Gospelmusikk

Utvikla seg i det 19. og tidlege 20. hundreår i «svarte» kyrkjer i USA.
Påverka i utgangspunktet av «kvite» vekkelsessongar.
Vart seinare prega av ein rik kortradisjon etter at «svarte» kyrkjer tok over.
Kompet vart viktig, med piano som det mest brukte instrumentet.
Tekstane er prega av sterke kjensler og djup tru.
Brukar «call and response»-metoden der ein leiar syng ei linje som resten svarar på.

Neste: Negro Spirituals

Oppgåver · Punkt 3

Diskuter i gruppa

3.1Kan du forklare kva som kjenneteiknar gospelmusikk?

3.2Korleis utvikla gospelmusikk seg, og kva rolle spela dei «svarte» kyrkjene i denne utviklinga?

3.3Kva er «negro spirituals», og kva var deira opphav?

3.4Korleis skil «negro spirituals» seg frå gospelmusikk når det gjeld innhald og formål?

3.5Kva er «call and response»-metoden, og kvifor er han viktig i både gospel og «negro spirituals»?

3.6Kan du gi døme på korleis gospelmusikk har påverka andre musikksjangrar?

3.7Kva emosjonelle og kulturelle verdiar formidlar «negro spirituals»?

3.8Korleis reflekterer både gospel og «negro spirituals» den afroamerikanske historia og kulturen?

3.9Kva rolle spela pianoet i utviklinga av gospelmusikk?

3.10Korleis vart gospelmusikken påverka av «kvite» vekkelsessongar i starten?

Ferdig med punkt 3NesteBlues

Punkt 4 · Røter

Blues

Les for meg · Blues

3 min lesing Kort oppsummert Syng med Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Beskrive dei karakteristiske trekkja ved bluesmusikk.

4.1Kjenneteikn og opphav

Blues er ei form for musikk som er kjenneteikna av dei karakteristiske blåtonane, gjentakande mønster og den mykje brukte . Dette er element som gir bluesen dess særpreg og uttrykk.

Opphavet til bluesen kan sporast tilbake til afroamerikanske miljø i det sørlege USA på slutten av det 19. hundreåret og byrjinga av det 20. hundreåret. Inspirert av negro spiritual, arbeidarsongar, field hollers, afroamerikansk folkemusikk og forteljande balladar med engelsk og skotsk-irsk opphav, forma desse samfunna den tidlege bluesen.

Det er ikkje til å unngå å merke slektskapen bluesen har til afrikansk musikk. Dette høyrest tydeleg i bruk av blåtonar og det såkalla «call and response»-mønsteret.

**Figur 4.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

4.2Påverknad og instrument

Bluesen har hatt stor påverknad på utviklinga av amerikansk og vestleg populærmusikk, der element frå bluesen har vorte integrerte i sjangrar som jazz, bluegrass, rhythm and blues, rock and roll, hip hop og popmusikk.

Når det gjeld instrumentering, er på gitar vanleg i bluesmusikk. Men ulike retningar innanfor musikkstilen legg ulik vekt på andre instrument. Blant dei viktigaste instrumenta i bluesmusikken finn vi gitar, bassgitar, piano, trommer og munnspel.

**Figur 4.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

4.3Stilartar og teknikkar

Det finst fleire viktige stilartar i bluesen, som delta-blues, country-blues, Chicago-blues og Texas-blues. Desse stilartane har særdrag og eigne karakteristikkar, men alle hentar inspirasjon frå grunnprinsippa i bluesen.

I bluesmusikk er det vanleg å nytte små soloar kalla «fill-ins» mellom verselinjene. Eit anna kjent element er «», som er kortare melodiar som blir gjentekne gjennom songen. «»-teknikken, der ein brukar eit kort røyr av glas eller stål på ein eller fleire av fingrane for å få ein glidande tone frå strengane.

**Figur 4.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

4.4Tekst og form

Tekstane i bluesmusikk handlar ofte om dei vanskelege sidene ved livet, som ulykkeleg kjærleik, fattigdom, naud, og alkoholforbruk. Dette gir bluesen ein ofte melankolsk og djup tone.

Tolvtaktarbluesen, eller 12-taktarstrukturen, består av tre delar, ofte kalla AAB. Dette refererer til ein struktur der dei første åtte taktane (AA) er like, medan det siste firetaktarpartiet (B) er ulikt. Ein typisk blues har 4+4+4 taktar.

Bluesmusikk har vanlegvis berre tre akkordar, og bluesskalaen blir ofte brukt som utgangspunkt for soloar. Eit siste kjenneteikn ved blues er bruken av «», som er tonar som ligg mellom to tonar på skalaen, og gir bluesen ein særprega lyd.

Lyttepensum

Blues

Kjelde: YouTube

0:00

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Syng med1 song

Before You Accuse Me

Syng eller spel med singbacken – opne songteksten og trykk på play.

0:00

Last ned singback

Kjelde: YouTube

Robert Johnson: Cross Road Blues

«Robert Johnson – Robert Johnson's Cross Road Blues (Official Video)» – YouTube

Kort historie om bluesen

«A Short History of the Blues: Emerging Music of the 20th Century» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 9

Blues som musikkform

Unik form for musikk prega av:
1. Karakteristiske blåtonar
2. Gjentakande mønster
3. Tolvtaktarstrukturen

Neste: Opphavet til bluesen

Oppgåver · Punkt 4

Diskuter i gruppa

4.1Kva er dei karakteristiske trekkja ved bluesmusikk?

4.2Kan du forklare kva tolvtaktarstrukturen i bluesmusikk er, og korleis den er bygd opp?

4.3Kva meiner vi med blåtonar, og korleis påverkar dei lyden av blues?

4.4Kva er «call and response»-mønsteret, og korleis blir det brukt i bluesmusikk?

4.5Korleis har afroamerikanske kulturar i det sørlege USA påverka utviklinga av bluesen?

4.6Kan du nemne nokre av dei viktigaste stilartane innan blues, og kva som skil dei frå kvarandre?

4.7Kva instrument blir oftast brukt i bluesmusikk, og kvifor er gitaren spesielt viktig?

4.8Korleis har bluesen påverka utviklinga av andre musikkstilar som jazz, rock and roll, og hip hop?

4.9Kva tema handlar tekstane i bluesmusikk ofte om, og korleis påverkar dette stemninga i songane?

4.10Kan du forklare kva «riff» og «fill-ins» er, og korleis dei blir brukt i bluesmusikk?

4.11Kva er «bottleneck»-teknikken, og korleis skapar den ein spesiell lyd i bluesmusikk?

Ferdig med punkt 4NesteBluegrass

Punkt 5 · Røter

Bluegrass

Les for meg · Bluegrass

2 min lesing Kort oppsummert Syng med Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Beskrive opphavet og utviklinga av bluegrass som musikkstil, identifisere karakteristiske trekk ved bluegrassmusikk.

5.1Opphav og namn

Bluegrass er ein musikkstil som fekk opphavet sitt på 1940-talet. Han er inspirert av ei rekkje ulike musikkformer, blant anna blues, country, jazz og angelsaksisk folkemusikk frå dei britiske øyane. Sjølve namnet «bluegrass» stammar frå «The Bluegrass Boys», eit countryband leia av . Bandet er igjen oppkalla etter ei gruppe grasartar, kjende som bluegrass, som veks i Kentucky og i Sør- og Midtvesten i USA.

**Figur 5.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

5.2Instrument og samspel

Ein av dei mest kjende eigenskapane ved bluegrass er bruk av akustiske strenginstrument. Dette inkluderer instrument som kontrabass, fele, gitar, , mandolin og . Det er ingen bruk av elektriske eller perkusjonsinstrument i denne musikkforma, noko som skil han ut frå mange andre musikkformer.

Andre karakteristiske trekk ved bluegrass inkluderer moglegheita for fleirstemt song, ofte i rask rytme. I tillegg er det ein viss måte å spele instrumenta på i bluegrass. Instrument med tjukkare strengar, som kontrabass og gitar, spelar vanlegvis på 1 og 3 i kvar takt. Dette gjev grunnrytmen i musikken. På den andre sida spelar instrument med tynnare strengar, som fele og mandolin, på pulsslaga 2 og 4 i kvar takt, og tilfører ofte melodien og fyller ut lydbiletet.

**Figur 5.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

5.3Improvisasjon

Ein viktig del av bluegrass er . Dette betyr at musikarane ofte spelar utan at noko er planlagt på førehand. Improvisasjonen tillèt musikarane å uttrykkje seg sjølve på ein kreativ måte, og gjer at kvar framføring blir unik. Dette aspektet av spontanitet og kreativitet bidreg til å halde musikken levande og interessant.

**Figur 5.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

Lyttepensum

Bluegrass

Kjelde: YouTube

0:00

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Syng med1 song

Little Honey

Syng eller spel med singbacken – opne songteksten og trykk på play.

0:00

Last ned singback

Kjelde: YouTube

Bill Monroe: Blue Grass Breakdown

«Bill Monroe -Blue Grass Breakdown (1965)» – YouTube

The Soggy Bottom Boys

«Hot Damn! It's The Soggy Bottom Boys! | O Brother, Where Art Thou? (2000)» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 5

Opphav

Oppstod på 1940-talet
Inspirert av blues, country, jazz og angelsaksisk folkemusikk

Neste: Namnet «Bluegrass»

Oppgåver · Punkt 5

Diskuter i gruppa

5.1Kva for ulike musikkformer er bluegrass inspirert av?

5.2Kva er opphavet til namnet «bluegrass»?

5.3Kva type instrument blir vanlegvis brukt i bluegrassmusikk?

5.4Kvifor blir ikkje elektriske eller perkusjonsinstrument brukt i bluegrass?

5.5Korleis bidreg instrument med tjukkare og tynnare strengar til rytmen og melodien i bluegrass?

5.6Kva rolle spelar improvisasjon i bluegrassmusikk?

5.7Korleis skil bluegrass seg frå andre musikkformer gjennom bruken av fleirstemt song?

5.8På kva måte kombinerer bluegrass ulike musikktradisjonar?

5.9Kvifor er bluegrass viktig i den amerikanske musikkhistoria?

5.10Kan du gi eit døme på korleis improvisasjon kan gjere ei bluegrassframføring unik?

Ferdig med punkt 5NesteCountry

Punkt 6 · Røter

Country

Les for meg · Country

2 min lesing Kort oppsummert Syng med Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Gjere greie for dei historiske og kulturelle røtene til countrymusikk, beskrive dei musikalske kjenneteikna.

6.1Røter og melodiar

Country er ein musikkstil som har djupe røter i den amerikanske kulturen, og stammar frå den folkelege musikken europearane tok med seg då dei kom til Amerika. Dette er ein type musikk som har ein særeigen karakter og ein djup innverknad på det amerikanske samfunnet.

Melodiane i countrymusikk varierer mellom , som gir eit breit spekter av tonale uttrykk og skapar ei unik blanding av glede, sorg, lengsel og håp i lydbiletet. Dette gjer at countrymusikk er i stand til å formidle ein rikdom av menneskelege erfaringar og kjensler.

**Figur 6.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

6.2Tekstane

Ein viktig del av countrymusikk er tekstane. Dei handlar ofte om livet på den amerikanske landsbygda – bøndene, arbeidarane, kyrkja, familien og det enkle, men harde livet på landsbygda. Men tekstane handlar òg om universelle tema som kjærleik, svik, glede og sorg, som gjer countrymusikk relaterbar og tiltalande for eit breitt publikum.

**Figur 6.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

6.3Historia til countrymusikken

Countrymusikk har ei lang historie. Den første musikken i denne stilen kom ut på plate på 1920-talet under nemninga «». Dette var eit uttrykk som vart brukt om folk frå dei fjellrike områda i sørlege delar av USA.

Frå 1944 hadde denne musikkstilen si eiga , eit klart teikn på den veksande populariteten og kommersielle suksessen til countrymusikk.

**Figur 6.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

6.4Song og artistar

Countrymusikken er kjenneteikna av ei rekkje ulike syngemåtar, inkludert og fleirstemd song. Dette bidreg til å gi countrymusikk eit distinkt og gjenkjenneleg lydbilete.

Blant dei viktigaste artistane i countrymusikk finn vi Hank Williams og Willie Nelson. Hank Williams er kjend som ein av dei viktigaste artistane i countrymusikken si historie. Willie Nelson er òg ein viktig figur i countrymusikken, kjend for den karakteristiske stemma og hans unike stil.

Lyttepensum

Country

Kjelde: YouTube

0:00

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Syng med1 song

Country Roads

Syng eller spel med singbacken – opne songteksten og trykk på play.

0:00

Last ned singback

Kjelde: YouTube

01 / 04

Hank Williams: Hey Good Lookin'

«Hank Williams – Hey Good Lookin'» – YouTube

Alan Jackson: Chattahoochee

«Alan Jackson – Chattahoochee (Official HD Video)» – YouTube

Billy Ray Cyrus: Achy Breaky Heart

«Billy Ray Cyrus – Achy Breaky Heart (Official Music Video)» – YouTube

Linedans til «Achy Breaky Heart»

«Step by step line dancing moves to «Achy Breaky Heart».» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 4

Opphav og utvikling

Country stammar frå den folkelege musikken europearane tok med seg då dei kom til Amerika.
Den første musikken i denne stilen kom ut på plate på 1920-talet under nemninga «hillbilly».
Frå 1944 hadde musikkstilen si eiga Billboard-liste, noko som viser veksten i popularitet og kommersiell suksess.

Neste: Musikalske element

Oppgåver · Punkt 6

Diskuter i gruppa

6.1Kan du forklare kva røter countrymusikk har og korleis denne musikkstilen oppstod i USA?

6.2Kva kjenneteiknar melodiane i countrymusikk, og korleis bidreg dei til musikkens særeigne karakter?

6.3Kvifor er tekstane i countrymusikk så viktige, og kva tema handlar dei ofte om?

6.4Korleis reflekterer tekstane i countrymusikk livet på den amerikanske landsbygda?

6.5Kva er nokre universelle tema som vert utforska i countrymusikk, og kvifor gjer dette sjangeren relaterbar for eit breitt publikum?

6.6Kva tyder nemninga «hillbilly», og korleis relaterer dette til countrymusikkens historie?

6.7Korleis har populariteten til countrymusikk utvikla seg over tid, og kva rolle spelte Billboard-lista i denne utviklinga?

6.8Kva syngemåtar er typiske for countrymusikk, og korleis bidreg desse til musikkens distinkte lydbilete?

6.9Kan du nemne nokre viktige artistar i countrymusikkens historie, og forklare kvifor dei er så viktige?

6.10Korleis har artistar som Hank Williams og Willie Nelson påverka utviklinga av countrymusikk?

6.11Kva meiner du med at countrymusikk speglar det amerikanske samfunnet og kulturen?

6.12Korleis har countrymusikk påverka andre musikkformer gjennom tidene?

Ferdig med punkt 6NesteSoul

Punkt 7 · Røter

Soul

Les for meg · Soul

2 min lesing Kort oppsummert Syng med Diskuter i gruppa

Dette skal du lære

1Beskrive og forklare utviklinga av soul-musikk på 1950-talet, inkludert dei musikalske elementa som utgjer sjangeren.

7.1Ein blanda stil

er ein musikkstil som vart utvikla av afroamerikanske musikarar på 1950-talet. Denne stilen er kjend som «farga musikk» og speglar den kulturelle og samfunnsmessige erfaringa til afroamerikanske folk på denne tida.

Musikken er ei rik blanding av ulike musikalske sjangrar. Element frå blues, gospel og rock er alle innlemma i soul, og dette gir ein unik lyd som er fengslande og dynamisk. Frå bluesen kjem ein djup og ofte sorgfull tonalitet, medan gospel bidreg med spirituell høgtid og rock gir driv og energi.

**Figur 7.1** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

7.2Lengsel og energi

Eit kjenneteikn ved soul er at han uttrykkjer ein lengsel og forventning om eit betre jordisk liv. Dette kjem til uttrykk gjennom ein rastlaus musikalitet, der artistane framfører songane sine med ein intensitet som viser fram denne lengselen. Musikkstilen er kjend for den intense energien sin, med mjuke innslag som gir kontrast og djupne. På scena er det ikkje uvanleg med mykje glitter og stas, som ein del av den samla framføringa.

**Figur 7.2** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

7.3Songaren i sentrum

I sentrum for soul-musikken står songaren. Vedkommande framfører ofte songane sine med ein sterk kroppsleg , noko som gir eit sterkt og personleg uttrykk. Songaren sitt engasjement og framføring er ofte det som set stemninga i musikken, og det er songaren som skapar den direkte kontakten med publikum.

Ein annan viktig del av soul er bruken av improvisasjon. Både og gitarar blir ofte brukt for å skape spontane musikalske stunder, som tilfører musikken ein levande og uføreseieleg karakter.

**Figur 7.3** KI-generert bilete, brukt som illustrasjon.

7.4Kjende soulartistar

Det har vore mange viktige soul-artistar opp gjennom historia. er kjend for ei sjelfull røyst og dyktig pianospeling, og han hadde ein stor innverknad på utviklinga av soul. James Brown, ofte omtalt som «Mr. Dynamite», er kjend for det intense scenenærværet sitt og framføringar med høg energi. , også kjend som «Queen of Soul», er kjend for ei kraftig røyst og kjensleladd framføring.

Lyttepensum

Soul

Kjelde: YouTube

0:00

Lytt og sjå

Lyd, film og aktivitetar

Syng med1 song

I Got You (I Feel Good)

Syng eller spel med singbacken – opne songteksten og trykk på play.

0:00

Last ned singback

Kjelde: YouTube

Aretha Franklin: Respect

«Aretha Franklin – Respect (Official Lyric Video)» – YouTube

Ray Charles: Hit The Road Jack

«Ray Charles – Hit The Road Jack (Official Lyrics Video)» – YouTube

Repetisjon

Kort oppsummert

1 av 6

Definisjon og opphav

Soul er ein musikkstil utvikla av afroamerikanske musikarar på 1950-talet.
Denne musikken er kjend som «farga musikk».

Neste: Musikalske element

Oppgåver · Punkt 7

Diskuter i gruppa

7.1Kva var dei viktigaste musikalske sjangrane som påverka utviklinga av soul-musikk på 1950-talet?

7.2Korleis speglar soul-musikken dei kulturelle og samfunnsmessige erfaringane til afroamerikanske folk på 1950-talet?

7.3Kva element frå blues, gospel og rock finn vi i soul-musikken?

7.4Kvifor er songaren så sentral i soul-musikken, og korleis påverkar dei framføringa?

7.5Korleis blir improvisasjon brukt i soul-musikken, og kva instrument blir ofte brukt til dette?

7.6Kan du nemne nokre viktige soul-artistar og forklare deira bidrag til sjangeren?

7.7På kva måte uttrykkjer soul-musikken ein lengsel og forventning om eit betre jordisk liv?

7.8Korleis har soul påverka andre musikkformer og kvifor er sjangeren framleis viktig i dag?

7.9Kva rolle spelar sceneframføringa og visuelle element som glitter og stas i soul-konsertar?

7.10Kva meiner vi med at soul-musikken er «fengslande og dynamisk»? Kan du gi døme på dette?

Ferdig med punkt 7Til toppen

Røter – oversikt over opplegget

Lærarpakke

Røter

Musikk · iMusikkenPunkt 1–7

I pakken

PresentasjonarPowerPoint og PDF, med lærarnotat og viktige omgrep – éin for kvar del

ArbeidshefteSpørsmål til kvar tekst, faktaboksar, lytteark, arbeidssong og syngeoppgåve

Test deg sjølvFleirvalstest til kvar del – òg til Microsoft Forms og Kahoot

TemavurderingFleirvalstest, skriftleg prøve og omgrepsprøve for heile temaet

Fasit til lærarenMed poengtolking og forslag til svar

Sjå opplegget på skolefag.com289 kr

Nynorsk og bokmålLisens for éin lærarNedlasting rett etter kjøp

Lærarinnhald

Ressursar for lærarar

Bruk tildelt passord for tilgang til temaspørsmål, omgrep, oppgåver, aktivitetar og ulikt vurderingsmateriale.