1.1Kva er poesi?
Sjangeren er det formelle namnet på denne typen dikting. Når vi snakkar om poesi, snakkar vi om det språket som gjer eit dikt lyrisk, altså fylt med kjensler og stemningar. Eit dikt kan fortelje om alt frå personlege opplevingar til universelle , og det er nettopp denne breidda som gjer poesien så spesiell.
Formålet med poesi kan vere mangt: å påverke, reflektere, underhalde, utforske eller berre å fantasere. Poesi har kraft til å gjere inntrykk på oss og vekkje ettertanke. Han kan setje ord på det vi opplever, men òg på det vi berre kan drøyme om.
Eit dikt har ofte eit , som er den ytre handlinga eller skildringa. Temaet i diktet er den djupare meininga, det diktet prøver å formidle på eit meir abstrakt nivå. Diktet har som regel òg ein , som kan vere den personlege haldninga til forfattaren, ei meining eller berre ei skildring av stemningar og kjensler.
Poesi og lyrikk er ofte dikting. Det betyr at mange dikt er skrivne i eg-form, men det er viktig å hugse at forfattaren og «eg» i diktet ikkje alltid er den same personen.
1.2Form og innhald
Det finst ulike typar dikt. I tradisjonell lyrikk finn vi ofte strenge krav til form, medan det i moderne dikt, som ofte er prega av , finst langt færre grenser for korleis eit dikt kan sjå ut.
Når det gjeld strukturen i eit dikt, er dikt ofte korte og uttrykkjer kjensler, men det finst òg lange dikt. Dei er gjerne delte inn i strofer, som er grupper av verselinjer, og mange dikt har ei fri form. Tradisjonelt har dikt ofte rim og rytme, men i moderne tid er mange dikt rimfrie og utan ein tydeleg rytme.
Innhaldet i eit dikt kan variere mykje. Det kan ha eit forteljande «eg» og eit «du», og det kan innehalde ei forteljing. Dikt har ikkje alltid ei handling, men nokre dikt fortel òg ei historie. Eit dikt har gjerne eit konkret motiv og eit tema, som er dei djupare ideane eller meiningane bak motivet. Dei fleste dikt har òg ein bodskap.
1.3Verkemiddel og bruk
Verkemidla i poesi er mange. Dikt kan bruke kontrastar, ordval, rytme, samanlikningar, metaforar, symbol, besjeling, personifikasjon og til og med kvardagsleg språk for å skape sterke bilete og stemningar.
Poesi blir brukt på mange ulike måtar. Ordet lyrikk kjem frå det greske ordet for lyre, eit strengeinstrument, og i gammal tid vart lyrikk ofte framført til musikk. I vår tid er det vanleg å kombinere dikt og musikk. Ein finn òg poetisk språk som verkemiddel i mange ulike tekstar, som romanar, noveller, reklame og sosiale medium. Det poetiske språket skaper sterke bilete og inntrykk, som når ein seier «det var silkeføre i bakken» eller «drikk ein appelsin».
Poesi, eller lyrikk, er altså ein måte å bruke ord på for å skape stemning, uttrykkje kjensler og tankar og få oss til å tenkje og reflektere over livet og verda rundt oss.
