1.1Kvar går grensene til Europa?
Det er ikkje alltid enkelt å trekkje ei heilt tydeleg grense rundt Europa. Europa og Asia heng saman i eitt stort landområde som blir kalla . Den vanlege geografiske grensa blir trekt langs mellom anna Uralfjella, områda ved Kaspihavet og Kaukasus og dei tyrkiske sunda. Land som Russland og Tyrkia har derfor område i både Europa og Asia.
Island ligg ute i Nord-Atlanteren og blir rekna som ein del av Europa. Geologisk ligg øya på grensa mellom den nordamerikanske og den eurasiske kontinentalplata. Dette viser at geografiske, geologiske og kulturelle grenser ikkje alltid er heilt like.
Kor mange land Europa består av, kjem an på kva geografiske og politiske definisjonar ein bruker. FN bruker ei statistisk inndeling der Europa omfattar 48 land og område. Nokre andre oversikter kan bruke eit litt anna tal. Det er derfor betre å vere merksam på kva definisjon ein bruker, enn å seie at det finst eitt heilt eintydig svar.
1.2Store skilnader mellom landa
Dei europeiske landa er svært forskjellige. Nokre er store i areal og folketal, medan andre er svært små. Vatikanstaten, som ligg inne i Roma, er den minste sjølvstendige staten i verda. Russland er på si side det største landet i verda og strekkjer seg over både Europa og Asia.
varierer òg mykje mellom og innanfor dei europeiske landa. Det finst skilnader i inntekt, arbeidsløyse, utdanning, helse og moglegheiter i arbeidslivet. Nokre område har opplevd større økonomiske utfordringar enn andre, og skilnadene mellom rike og fattige er større i enkelte land enn i andre. Kvinner si deltaking i arbeidslivet varierer òg mellom ulike delar av Europa.
Europa har eit stort kulturelt og språkleg mangfald. Når ein reiser mellom europeiske land, kan ein møte nye språk, mattradisjonar, religionar, høgtider og levemåtar. Samtidig har mange europeiske land politiske ideal knytte til demokrati, menneskerettar, og personleg fridom. Korleis desse verdiane blir praktiserte, varierer likevel frå land til land.
1.3Europa etter Berlinmuren
Fallet av Berlinmuren 9. november 1989 vart eit viktig symbol på slutten av delinga mellom Aust- og Vest-Europa. I åra som følgde, gjekk mange land i Sentral- og Aust-Europa gjennom store politiske og økonomiske endringar. Fleire innførte demokratiske styresett og .
Mange av desse landa vart seinare medlemmer av EU. I 2004 vart mellom anna Polen, Tsjekkia, Slovakia, Ungarn, Estland, Latvia, Litauen og Slovenia medlemmer. Bulgaria og Romania kom med i 2007, og Kroatia i 2013. EU har i dag 27 medlemsland.
Utvidinga av EU og eit tettare europeisk samarbeid har gjort det enklare for mange menneske å reise, studere og arbeide på tvers av landegrenser. For Noreg har EØS-avtalen og deltakinga i Schengen-samarbeidet òg gjort kontakten med store delar av Europa tettare.
1.4Ein verdsdel i endring
Samtidig er ikkje demokrati og politiske rettar noko som kan takast for gitt. Europeiske land har ulike utfordringar knytte til mellom anna rettsstat, politiske konfliktar, desinformasjon og vern av sivile og politiske rettar. Undersøkingar av demokrati og fridom viser at utviklinga går i ulik retning i forskjellige europeiske land.
Europa er derfor ein verdsdel i stadig endring. Historia har skapt både konfliktar og samarbeid, medan dagens Europa er prega av stort kulturelt, økonomisk og politisk mangfald. For å forstå Europa må vi derfor både sjå på det som bind landa saman, og på dei store forskjellane mellom dei.
